Кейинги йилларда экологик аспектларни инобатга олиш, яъни атроф-муҳитни ҳимоя қилиш масалаларини кўриб чиқиш бизнеснинг инвестициявий жозибадорлигини белгилайдиган асосий омиллардан бирига айланди. Бу қонунчилик талаблари ва тадбиркорлик фаолиятида сарф-харажатларни камайтириш билан бирга бизнес жараёнларининг экологик компонентларини ҳам ўз ичига олади. Шу жиҳатдан, экологик менежмент тизими ташкилотда экологик аспектларни самарали бошқаришга имкон яратади.

Экологик менежмент тизими ташкилотнинг экология ва атроф-муҳитга зарарли таъсирини камайтиришга қаратилган бошқариш тизимининг бир қисмидир. Экологик менежмент тизимини жорий этиш учун корхона ходимлари ISO 14001 халқаро стандартини чуқур ўрганиши, унинг барча талабларини босқичма-босқич жорий этиши зарур ва корхона раҳбарияти ушбу тизимни доимий яхшилаб бориши керак. Унинг мувофиқлигини эса корхонага олинган сертификат тасдиқлайди.

Бугунги кунда Қорақалпоғистон Республикасида ISO 14001 стандарти талабларига мувофиқ сертификатлаштирилган корхоналар сони йил сайин кўпайиб бормоқда. Жумладан, атроф-муҳитга таъсири кучли йирик ишлаб чиқариш корхоналаридан «Uz-Kor Gas Chemical» МЧЖ ҚК, «Шимолгазтаъминот» УК, «Қўнғирот сода заводи» МЧЖ ўтган йилларда сертификатлаштирилган бўлса, жорий йилда «Тахиатош нефт базаси» МЧЖ ва «Тахиатош иссиқлик электр станцияси» АЖида экологик менежмент тизими муваффақиятли сертификатлаштирилди.

Йирик ишлаб чиқариш корхоналарида ISO 14001 халқаро стандартини жорий этиш орқали корхонанинг экологияга зарарли таъсирларини, чиқинди ва энергия сарфини, бизнесда харажатларни камайтириш орқали самарадорлик оширилади. Қолаверса, истеъмолчиларнинг ишончини ошириш учун меъёрий ҳужжатларда белгиланган талабларнинг бажарилиши, тендер танловларида устунликни таъминлаш ҳамда умумий иш юритишда ўзгаришларга тайёр туришга имконият яратади. Экологик менежмент тизими корхонада экологик аспектларни самарали бошқаришни ташкил этишга кўмаклашади.

Айтиш жоизки, ушбу халқаро стандарт катта-кичиклиги, ишлаб чиқариш жараёнларининг мураккаблиги, ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар тури, фаолият йўналиши қандай бўлишидан қатъий назар саноат корхоналарида қўлланилиши мумкин.

Мухтасар айтганда, ишлаб чиқариш корхоналари раҳбарлари ўз корхоналарида экологик менежмент тизимини жорий этишни таъминласа, келажакда экологик ҳолат яхшиланишига муносиб ҳисса қўшган бўлар эди.

Баҳодир САПАРОВ,

“Қорақалпоғистон синов ва сертификатлаштириш маркази” давлат корхонаси бўлим бошлиғи, эксперт-аудитор.