Búgingi kúnde mámleketlik tildiń jámietlik turmıstaǵı ornı hám áhmieti barǵan sayın artıp barmaqta. Sebebi, til – millettiń tek ǵana qarım-qatnas quralı emes, al onıń tariyxı, mádeniyatı hám mánawiyatın sáwlelendiretuǵın biybaha baylıq bolıp esaplanadı. Sonlıqtan mámleketlik tilge bolǵan itibar – millet keleshegine bolǵan itibar bolıp esaplanadı. Mámleketimizde ámelge asırılıp atırǵan reformalar procesinde mámleketlik tildi rawajlandırıw tiykarǵı baǵdarlardan biri sıpatında belgilengen. Bul process ásirese bilimlendiriw sistemasında ayqın kózge taslanbaqta. Sebebi jas áwladqa til úyretiw – keleshekti qurıw degen sóz. Atap aytqanda, bilimlendiriw qaraqalpaq tilinde alıp barılatuǵın toparlarda ózbek tilin oqıtıw ayrıqsha áhmietke ie. Bul tek ǵana til úyretiw emes, al túrli millet wákilleri arasında óz-ara húrmet, awızbirshilik hám doslıq ortalıǵın bekkemlewge xızmet etedi. Zamanagóy sabaq keshegi dástúriy sabaqtan túp-tiykarınan parıq qıladı. Burın tiykarǵı itibar grammatikalıq qaǵıydalardı ózlestiriwge qaratılǵan bolsa, búgin oqıwshınıń sóylew belsendiligi, erkin pikirlewi hám erkin sóylese alıwı birinshi orınǵa shıqpaqta. Endi oqıwshı tek ǵana tıńlawshı emes, al bilimlendiriw procesiniń belsendi qatnasıwshısı esaplanadı. Bul maqsetke erisiwde zamanagóy metodlar áhmietli orın tutadı. Interaktiv usıllar, bilim beriw oyınları, pikir talaslar hám dóretiwshilik tapsırmalar oqıwshılardı pikirlewge, izleniwge iytermeleydi. Bunday sabaqlarda hárbir oqiwshi óz pikirin erkin bayanlaw imkaniyatına iye boladı. Sonday-aq, málimleme-kommunikaciya texnologiyalarınan nátiyjeli paydalanıw sabaq sapasın arttıradı. Multimedia quralları, audio hám video materiallar oqıwshılarda tilge bolǵan qızıǵıwshılıqtı kúsheytedi, sabaqlardı jáne de mazmunlı hám tartımlı etedi. Álbette, hár qanday jańalıq maqsetli hám durıs qollanılǵanda nátiyje beredi. Usıllardı rejesiz qollanıw kútilgen nátiyjeni bermewi múmkin. Sonıń ushın hár bir sabaq anıq maqset tiykarında puqta rejelestiriliwi zárúr. Jáne bir áhmietli tárepi – oqıwshınıń jeke ózgesheliklerin esapqa alıw. Hár bir balanıń qábileti hám qızıǵıwshılıǵı hár qıylı bolǵanı ushın sabaq procesinde olardıń barlıǵın belsene qatnastırıw hám xoshametlew áhmietli. Juwmaqlap aytqanda, mámleketlik tildi zamanagóy kózqaraslar tiykarında oqıtıw búgingi kúnniń áhmietli talabı bolıp esaplanadı. Bul arqalı tek ǵana bilimlendiriwdiń sapası artıp qoymastan, al jas áwladtıń ruwxıy hám intellektuallıq potencialı da joqarılaydı. Sebebi, til bar eken – millet bar, millet bar eken – keleshek bar. Qumar MAMBETNAZAROVA, Nókis qalalıq 2-sanlı kásip-óner mektebi oqıtıwshısı.



