PROBATSIYA – JAŃA ÓMIR USHÍN IMKANIYAT


Insan jınayachı bolıp tuwılmaydı. Ol jat illetlerden jıraq halda dúnyaǵa keledi. Biraq tárbiya, qorshaǵan ortalıq hám túrli unamsız faktorlardıń tásirinde ayırımlar turmısta adasıp, jınayat jolına kirip qalıwı múmkin. Bunday jaǵdayda insan tek ǵana nızam aldında juwap beredi emes, al jámiettegi statusına da zıyan jetedi. Sonıń menen birge, mámleketimizde adasqan insandı durıs jolǵa qaytarıw, onıń jámiette múnásip orın ielewi ushın zárúr sharayatlar jaratılǵan. Bul baǵdarda probaciya xızmeti áhmietli orın tutadı. Probatsiya – sud tárepinen jaza tayınlanǵan, biraq erkinen ayırılmaǵan shaxslardıń minez-qulqın dúzetiw, sociallıq beyimlesiwine kómeklesiw hám qaytadan jınayat islewdiń aldın alıwǵa qaratılǵan sociallıq-huqıqıy institut. Nókis qalalıq Ishki isler basqarması probaciya toparı tárepinen esapta turǵan shaxslardı jámietke beyimlestiriw, olardıń bántligin támiyinlew hám huqıqıy sanasın arttırıw boyınsha sistemalı jumıslar ámelge asırılmaqta. Probaciya esabına alınǵan hár bir shaxs boyınsha onıń jasaw aymaǵındaǵı mákan puqaralar jıyınına tiyisli xat jiberiledi. Máhálle belsendileri, ustaz-qáwenderler hám juwapker shólkemler menen birgelikte bul shaxslardıń bántligin támiyinlew, sociallıq ortalıqqa beyimlestiriw hám qaytadan jınayat islewiniń aldın alıw ilajları kóriledi. Esapta turǵan shaxslar menen jaza túrine qarap óz aldına jumıs alıp barıladı. Sonıń ishinde, erkin sheklew jazası tayınlanǵan shaxslar belgilengen tártipte miynet etiw menen shuǵıllanadı. Dúzetiw jumıslarına húkim etilgen puqaralardıń is haqısınan sud húkiminde belgilengen muǵdarda mámleket paydasına uslap qalınıwları ámelge asırıladı. Sonday-aq, hár háptede ótkeriletuǵın “Jaslar hám profilaktika kúni” sheńberinde Mámleketlik xızmetler orayında probaciya esabında turǵan jaslardıń qatnasıwında ushırasıwlar hám túsindiriw ilajları shólkemlestiriledi. Olarda Jaslar isleri agentligi Nókis qalalıq bóliminiń qánigeleri de belsene qatnasadı. Tallawlar sonı kórsetpekte, jınayat islegenler arasında jumıssızlar menen bir qatarda hár qıylı tarawlarda jumıs alıp barǵan qánigeler, sonıń ishinde, oqıtıwshılar hám medicina xızmetkerleri de ushıraspaqta. Bul bolsa jınayachılıqtıń aldın alıwda tek ǵana huqıqıy emes, al ruwxıy-aǵartıwshılıq tárbiya da úlken áhmietke ie ekenligin kórsetedi. Xalqımızda “Qızǵa qırıq úyden tıyım, bir úyden tárbiya” degen naqıl biykarǵa aytılmaǵan. Jaslardı, ásirese, qızlardı shańaraq hám jámiet turmısına múnásip insanlar etip tárbiyalawda salamat shańaraq ortalıǵı sheshiwshi áhmietke ie. Tilekke qarsı, ayırım jaǵdaylarda perzent tárbiyasına jeterli dárejede itibar berilmewi de huqıqbuzarlıq hám jınayatlarǵa sebep bolmaqta. Hayal-qızlardıń huqıq hám mápleri mámleketimiz qorǵawında. Sonıń ushın hár bir puqara turmısta durıs joldı tańlap, mámleketimizde jaratılıp atırǵan imkaniyatlardan nátiyjeli paydalanıwı, hadal miynet etip, perzentleriniń keleshegi ushın múnásip tiykar jaratıwı áhmietli. Bahadır RAMAZANOV, Nókis qalalıq Ishki isler basqarması probaciya gruppası inspektorı.