Ózbekstan Respublikası mámleketlik ǵárezsizliginiń 35 jıllıq bayramı qarsańında Watanımızdıń rawajlanıwı, ilim hám bilimlendiriw tarawına múnásip úles qosqan insanlardı eslew, olardıń ibratlı ómir jolın yadqa alıw ayrıqsha áhmiyetke iye.

Tengel Sitmuratov mine usınday pidayı ustazlardıń biri edi. Ol 1955-jıl 22-sentyabrde Qońırat rayonı Qońırat awıl puqaralar jıyınına qaraslı Qańlı awılında tuwılǵan. Jaslıǵınan ziyrek, talapshań hám izleniwsheń bolıp ósken Tengelde esap-sanaq jumıslarına, atap aytqanda, buxgalteriya tarawına qızıǵıwshılıq erte qáliplesken.

Awıldaǵı orta mektepti tamamlaǵannan soń, 1973-jılı Tashkent xalıq xojalıǵı institutına “Awıl xojalıǵında buxgalteriya esabı” qánigeligi boyınsha oqıwǵa kirdi. Joqarı oqıw ornın ayrıqsha bahalar menen tamamlaǵan jas qánigeniń keyingi miynet jolı bilimlendiriw tarawı menen baylanıstı.

1977-jıl 1-sentyabrden Ózbekstan Respublikası Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw ministrliginiń jollaması tiykarında Nókis mámleketlik universitetiniń “Esaplaw matematikası” kafedrasına “Buxgalteriya esabı” páni oqıtıwshısı lawazımına jumısqa qabıllandı. 1977-jildan “Agronomiya” kafedrasında, 1980-jildan bolsa “Buxgalteriya esabı” kafedrasında xizmetin dawam ettirdi.

Usı tárizde onıń miynet jolı bilimlendiriw hám ilim menen tıǵız baylanıslı boldı. Tengel Sitmuratov óz kásibine sadıqlıq penen qatnas jasap, buxgalteriya esabı tarawında jetik qánigeler tayarlawǵa múnásip úles qostı.

Ilimiy izleniwler de onıń ómirinde áhmietli orın ieledi. 1987-jılı Tashkent qalasındaǵı Oraylıq Aziya awıl xojalıǵı ekonomikası ilimiy-izertlew institutında “Salıq xojalıqlarında mashina-traktor parkinin nátiyjeliligin arttırıw” temasında kandidatlıq dissertaciyasın qorǵadı.

Ilimiy-pedagogikalıq jumısınıń nátiyjesi sıpatında oǵan Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti janındaǵı Joqarı attestaciya komissiyasınıń qararı menen docent ilimiy ataǵı berildi. Miyneti “Mámleketimiz ǵárezsizliginiń 20 jıllıǵı” estelik belgisi, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi hám Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw ministrliginiń húrmet jarlıqları menen múnásip sıylıqlanǵan.

2003-jılı “Iste’dod” qorı arqalı Malayziyada bilim hám tájiriybesin arttırıp qayttı. Bul sapar onıń kásiplik bilimlerin jáne de bayıtıw hám aldınǵı tájiriybeler menen tanısıwında ayrıqsha áhmietke iye boldı.

Tengel Sitmuratov universitette bir qatar juwapkershilikli lawazımlarda da jumıs alıp bardı. 1993-jıl 28-marttan “Buxgalteriya esabı” kafedrası baslıǵı, 1994-jılı “Sırtqı hám keshki” bilimlendiriw boyınsha prorektor, 1996-jıldan ekonomikalıq máseleler hám isbilermenlik boyınsha prorektor, 2001-jılı “Finans” fakulteti dekanı lawazımlarında isledi.

2005-jil sentyabrde jáne “Buxgalteriya esabı” kafedrası baslıǵı etip tayınlandı. 2008-jildan “Biznes hám basqarıw” fakulteti dekanı, 2011-jildan bolsa “Buxgalteriya esabı hám audit” kafedrası docenti sipatında miynet etti.

Onıń ilimge qosqan úlesi salmaqlı. Tengel Sitmuratov 70 ten aslam ilimiy jumıslardıń avtorı bolıp, buxgalteriya esabı baǵdarları boyınsha 20 dan aslam sabaqlıq, oqıw qollanba hám metodikalıq-metodikalıq jumıslardı tayarlawda birgeliktegi avtor sıpatında qatnasqan. Onıń avtorlıǵındaǵı monografiyası hám bir qatar oqıw-metodikalıq qollanbaları da taraw qánigeleri, izertlewshiler hám studentler ushın áhmietli dárek bolıp xızmet etti.

Biraq ustazdıń eń úlken miyrası – onıń shákirtleri. Ol sabaq procesinde studentler menen erkin pikirlesetuǵın, hár biriniń bilim dárejesi hám qızıǵıwshılıǵın esapqa alǵan halda qatnas jasaytuǵın edi. Quramalı esaplawlardı ápiwayı hám turmıslıq mısallar arqalı túsindirip beretuǵın, teoriyalıq bilimdi ámeliyat penen baylanıstırıwǵa ayrıqsha itibar beretuǵın edi. Sonıń ushın da onıń lekciyaları hám ámeliy sabaqları studentlerdiń yadında uzaq jıllar saqlanıp qalǵan.

Studentlerdiń kárxana hám mákemelerde ótetuǵın diplom aldı pitkeriw ámeliyatların qadaǵalaw, olardıń teoriyalıq bilimlerin ámeliyatta bekkemlewine járdemlesiwdi de ustaz áhmietli wazıypa dep bilgen. Buxgalter hám auditor kadrlardı tayarlawda bilimdi ápiwayı, túsinikli tilde jetkeriwge umtıldı.

Tengel Sitmuratovtıń shańaraǵı da onıń ómir jolınıń áhmietli bólegi bolıp esaplanadı. Ómirlik joldası Urxiya Usnatdinovna menen birgelikte tórt ul balanı tárbiyalap kamalǵa keltirdi. Perzentlerinen ekewi ilimiy dárejege ie bolıp, joqarı bilimlendiriw mákemelerinde docent lawazımında pedagogikalıq jumıs alıp barmaqta.

Búgin ustazdıń ózi aramızda joq. Biraq onıń atı, ilimiy jumısları, sabaqlıq hám qollanbaları, eń áhmietlisi, shákirtleri hám perzentleri arqalı iygilikli jumısları dawam etpekte. Haqıyqıy ustazdıń ómiri onıń shákirtleri menen máńgi.

Tengel Sitmuratov mazmunlı ómiri dawamında elimizdiń rawajlanıwı, jas áwladtıń tálim-tárbiyası, ekonomika tarawında maman qánigeler tayarlaw hám ilimniń rawajlanıwına múnásip úles qostı. Onıń ómir jolı kásipke sadıqlıq, ilimge umtılıw hám ustazlıq juwapkershiligin maqtanısh penen orınlawdıń ibratlı úlgisi bolıp qaladı.

Z.Tajekeev,

Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitet

“Buxgalteriya hisobi va audit” kafedrasi boshliǵi.

Usı kafedra professorları

S.Bayjanov,

K.Ismaylov.