Búgin awıl xojalıǵınıń eń názik, sonıń menen birge eń bereketli hám perspektivalı baǵdarlarınan biri esaplanǵan pal hárreshilik tarawı elimizde jedel rawajlanıp barmaqta. Bul taraw tek ǵana tábiyat penen únleslik emes, al úlken miynet, tereń bilim, sabır-taqat hám juwapkershilikti talap etedi. Ásirese, ekologiyalıq taza ónimlerge bolǵan talap artıp baratırǵan búgingi kúnde pal hárreshiliktiń áhmieti jáne de artpaqta. Áne, usı kózqarastan qaraǵanda, Ámiwdárya rayonı “Arna boyı” máhállesinde qáliplesip atırǵan pal hárreshilik mektebi tarawdaǵı aldınǵı tájiriybe hám dástúrlerdiń ayqın úlgisi sıpatında itibarǵa ılayıq. Bul mekteptiń shın mánisindegi tiykarın salıwshısı, “Arna boyı” máhállesinde jasaytuǵın isbilermen, tájiriybeli pal hárreshi Farhod Bekimbetov bolıp esaplanadı. – Pal hárreshilik – tek ǵana dáramat dáregi emes, al áwladtan-áwladqa ótip kiyatırǵan jumıs túrlerimizden biri, – deydi “Farhod Qwchqorovich asali” diyqan xojalıǵınıń basshısı Farhod Bekimbetov. – Bul jumıs penen ózim derlik 20 jıldan berli erkin túrde shuǵıllanıp kiyatırman. Dáslepki jılları az sanlı pal hárre shańaraqları menen jumıs basladım. Keyin ala, tájiriybemdi bayıtıp, tarawdı ilimiy hám ámeliy tiykarda rawajlandırıwǵa kiristim. Bunnan 10 jıl aldın diyqan xojalıǵın shólkemlestirip, rásmiy túrde jumısımızdı jolǵa qoydıq. Sonnan keyin pal hárreshilikke zamanagóy qatnaslardı engiziwdi basladıq. Nátiyjede búgingi kúnde “Farhod Qwchqorovich asali” diyqan xojalıǵı rayonımızda hám Qaraqalpaqstanda eń iri hám abıraylı pal hárreshilik xojalıqlarınan birine aylandı. Házirgi waqıtta Farhod Bekimbetov shańaraq aǵzaları hám shákirtleri menen birgelikte 550 qutı pal hárre shańaraǵın tárbiyalamaqta. Bul sanlardıń artında úzliksiz miynet, kúndelikli baqlaw, hár bir pal hárre shańaraǵınıń jaǵdayın puqta biliw hám tábiyat nızamlarına muwapıq háreket etiw jatadı. Pal hárreshilikte kishi itibarsızlıq ta úlken shıǵınlarǵa alıp keliwi múmkin. Sonıń ushın Farhad aǵa bul tarawda tártip-intizam hám juwapkershilikti eń áhmietli faktor, dep esaplaydı. Xojalıqta pal hárresin tárbiyalawdan tısqarı, pal hárre uyaları – qutı hám ramkalar islep shıǵarıw da jolǵa qoyılǵan. Bul bolsa tek ǵana xojalıqtıń ekonomikalıq potencialın arttırıp qoymastan, al jergilikli pal hárreshiler ushın da qolaylıq jaratadı. Tayar, sapalı uyalardıń bar ekenligi jańa jumıs baslap atırǵan pal hárreshiler ushın áhmietli faktor esaplanadı. Sonday-aq, “Farhod Qwchqorovich asali” diyqan xojalıǵında pal hárreshilikte qollanılatuǵın dári-dármaqlar, vitaminler hám kútim qurallarınıń sawdası da shólkemlestirilgen. Bul baslama arqalı aymaqtaǵı pal hárreshiler zárúr qurallardı uzaq jerlerge barmastan, máhálleniń ózinde tabıw imkaniyatına ie bolmaqta. Kórgizbemiz qaharmanı pal hárrelerdi tárbiyalawda aymaq tańlaw máselesine ayrıqsha itibar qaratadı. Ol pal hárre shańaraqlarınıń tiykarǵı bólegin Qaraózek, Taxtakópir hám Xojeli rayonları aymaqlarında jaylastırıwdı maqul kóredi. Bul aymaqlarda gúnji, jońıshqa, jantaq hám xalıq tilinde “boyan” dep atalatuģın boyan sıyaqlı nektarģa bay ósimlikler keń tarqalgan. Mine usınday tábiyǵıy ortalıqta jetistirilgen pal óziniń joqarı sapası, tábiyǵıylıǵı hám shıpalı qásietleri menen ayrıqsha ajıralıp turadı. Farhod Bekimbetov jılına eki márte pal zúráátin jıynap aladı. Hár bir qutıdan ortasha 10-15 kilogrammǵa shekem sapalı pal alınıp atırǵanı xojalıq jumısınıń nátiyjeliligin anıq kórsetip tur. Bul bolsa tek ǵana ishki bazar talabın qanaatlandırıw emes, al keleshekte ónimlerdi eksport etiw imkaniyatların da ashıp beredi. Pal hárreshilik tek ǵana pal jetistiriw menen sheklenip qalmaydı. Bul taraw mum, propolis, gúl shań, pal hárre súti sıyaqlı bahalı, shıpalı hám eksportqa qolaylı ónimlerdi óz ishine alǵan úlken ekonomikalıq potencialǵa ie baǵdar bolıp esaplanadı. Sonıń ushın “Arna boyı” máhállesin pal hárreshilik dástúrleri hám tájiriybesi qáliplesken orın, dep ataw múmkin. Máhállede qáliplesip atırǵan pal hárreshilik mektebi bolsa tek ǵana xalıq ushın turaqlı dáramat dáregi emes, al jaslar ushın ámeliy bilim, miynet súygishlik, tábiyatqa húrmet hám isbilermenlik kónlikpelerin qáliplestiriw mektebine aylanbaqta. Bul bolsa awıldıń rawajlanıwına úles qosıw, xalıqtıń bántligin támiyinlew hám dasturxanlarımızdı tábiyǵıy ónimler menen toltırıw jolındaǵı áhmietli qádem bolıp esaplanadı. Ǵ.ATAJANOV.