Respublikamızda xalıqtıń bántligin támiyinlew hám kámbaǵallıqtı qısqartıw boyınsha jańasha qatnas – “máhálle kesiminde” islew sisteması 2026-jılı óziniń dáslepki miywasın bermekte.
Qaraqalpaqstan Respublikası Kámbaǵallıqtı qısqartıw hám bántlik ministrligi tárepinen usınılǵan sońǵı tallawlar sonı kórsetpekte, endi járdem tek ǵana materiallıq járdem emes, al turaqlı dáramat dáregin jaratıwǵa baǵdarlanbaqta.
Bul sistemanıń nátiyjeliligi sonda, endi hár bir joybar joqarıdan emes, al tómennen – máhálleniń ózinen shıqpaqta. Nátiyjede, hákim járdemshileriniń usınısı menen jańa biznes joybarlarına tiykar salınıp, olardı turmısqa engiziw ushın jeńilletilgen kredit ajıratılmaqta. Itibarlısı, házirgi waqıtta bul sistemaǵa xalıq ta ádewir úyrenip, ózi hám máhállesiniń bántligin támiyinlewge qaratılǵan jańa joybarlardı alǵa qoyıp, baslama menen shıǵatuǵınlardıń sanı artpaqta.
– Máhállelerdegi hákim járdemshileri – aymaqlardıń “Drayver” kúshi, reforma elshileri, – deydi Qaraqalpaqstan Respublikası Kámbaǵallıqtı qısqartıw hám bántlik ministri Oserbay Qazaqbaev. Búgingi kúnde Qaraqalpaqstannıń eń shetki awıllarınan baslap, qala oraylarına shekemgi 450 máhállede hákim járdemshileri institutı jumıs islemekte.
Xosh, olar kimler, deseńiz men irkilmesten – jańa áwlad kadrları, degen bolar edim.
Hákim járdemshileriniń 242 si, yaǵnıy tiykarǵı bólegi 31-40 jastaǵı, ǵayratqa tolı qánigeler bolıp esaplanadı. Olardıń 259 ı ekonomist ekenligi bolsa mashqalalarǵa “sezim menen emes, esap-sanaq penen” qatnas jasaw imkaniyatın bermekte.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2026-jıl 5-fevraldaǵı “2026-jılda aymaqlardı jańasha qatnasıqlar tiykarında rawajlandırıw arqalı xalıqtıń dáramatın arttırıw, turaqlı jumıs orınların jaratıw hám kámbaǵallıqtı qısqartıw ilajları haqqında”ǵı qararı tarawda haqıyqıy burılıs jasaytuǵın huqıqıy hújjet boldı desek asıra aytqan bolmaymız. Usı qarar tiykarında hár bir máhállede keminde 10 nan mikrojoybardı ámelge asırıw wazıypası qoyıldı.
Qısqa waqıt – yanvar-mart aylarında Qaraqalpaqstanda 726 mine usınday mikrojoybar qáliplestirilip, sonnan 373 i álleqashan iske qosıldı.
Nátiyjede 850 jańa jumıs ornı jaratıldı. Bul jumıs orınlarınıń 263 i sanaat, 502 i xızmet kórsetiw hám 85 i awıl xojalıǵı úlesine tuwra keledi. Bul sanlardıń artında júzlegen shańaraqlardıń dáramatı hám abadanlıǵı turǵanı bizdi quwandıradı. Sanaat hám xızmet kórsetiw tarawındaǵı bul kishi kárxanalar erteń iri bizneske aylanıwı ushın tiykar bolmaqta.
Sonıń menen birge, “Shańaraqlıq isbilermenlikti rawajlandırıw baǵdarlamaları” sheńberinde hákim járdemshileriniń usınısları tiykarında salmaqlı jumıslar islendi. Tek ǵana 2026-jıldıń yanvar-fevral aylarında 3 126 isbilermenlik subektine jámi 41,2 milliard sum jeńilletilgen kreditler ajıratıldı.
Eger bul qarjılardı tarawlar kesiminde tallaytuǵın bolsaq, xalqımız tiykarınan sharwashılıqqa qızıǵıwshılıq bildirmekte – 1 318 joybar ushın 16,3 mlrd sum qaratılǵan. Sonday-aq, xızmet kórsetiw tarawında 627 joybarǵa 10,5 milliard sum, óndiriste 261 (3,8 milliard sum), diyqanshılıqta 268, tigiwshilik baǵdarında 235 joybar qarjılandırıldı. Qusshılıq, pal hárreshilik hám basqa da baǵdarlardı da belsene qollap-quwatlap atırmız.
Bul háreketlerdiń barlıǵı aymaqlarda ekonomikalıq belsendilikti arttırıw, jańa jumıs orınların jaratıw hám eń áhmietlisi – xalqımızdıń turmıstan razı bolıp jasawına xızmet etpekte.
TÓRTKÚLDEGI ÓZGERISLER YAMASA “INSAN” ORAYÍNÍŃ MEHIRI
– Sanlar óz aldına, biraq reformalardıń haqıyqıy kórinisi insanlar táǵdirinde kórinedi, – deydi Tórtkúl rayonındaǵı “Insan” sociallıq xızmetler orayınıń direktorı Xayrulla Matnazarov. – Jámáátimiz benen birgelikte jámietimizdegi eń awır noqat – jetim hám ata-ana qaramaǵınan ayırılǵan balalardıń táǵdirine úlken itibar qaratpaqtamız.
Ótken jılı er jetken, “Mehribanlıq úyi”nen shıqqanda baratuǵın jeri bolmaǵan 3 jasqa jańa turaq jaylardıń gilti tapsırıldı. 2026-jılı bolsa jáne 6 usınday táǵdir iesi óz úyine ie bolıwı rejelestirilgen.
Bunnan tısqarı, Tórtkúlde ata-anası sırt elde islep atırǵan 55 bala qadaǵalawsız qalmadı – olarǵa rásmiy qáwenderlik hám qáwenderlik belgilendi.
Rayondaǵı Mámleketlik-jeke menshik sheriklik tiykarında jumıs alıp barıp atırǵan balalar baqshasında “Kúndizgi kútim xızmeti” jolǵa qoyılıp, 9 mayıplıǵı bolǵan bala tárbiyalawǵa berildi. Bir perzenttiń anası bul jerge balalardıń tárbiyashısı sıpatında jumısqa qabıl etildi.
Basqalardıń kútimine mútáj shaxslarǵa vaucher tiykarında jańa sociallıq xızmetlerden paydalanıw tártibin engiziw boyınsha 3 isbilermen hám 9 ózin-ózi bánt etken shaxslar tárepinen xızmetler kórsetilip kelinbekte. Úyde sociallıq-turmıslıq xızmet kórsetiw, qaraw, medicinalıq reabilitaciya, kúndizgi qatnaw, jeke járdemshi xızmeti sıyaqlı 5 jańa xızmet kórsetiliwi jolǵa qoyıldı. Joqarıdaǵı xızmetler boyınsha jámi 149 vaucher qáliplestirilip, 130 puqaraǵa xızmetler kórsetilgen.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2025-jıl 8-maydaǵı “Mayıplıǵı bolǵan shaxslardıń bántligin támiyinlew sistemasın jetilistiriwge baylanıslı qosımsha ilajlar haqqında”ǵı Pármanı hám Ministrler Kabinetiniń 2025-jıl 1-iyuldegi tiyisli qararına tiykarlanıp rayondaǵı mayıplıǵı bolǵan (sóylew hám esitiwdegi kemshiligi) shaxslardan 20 ı rayondaǵı mebel islep shıǵarıw kárxanasında bir aylıq sınaq múddetinde kásip-óner úyrenbekte. Kárxana basshıları mayıplıǵı bolǵan 20 shaxstı kárxanaǵa jumısqa qabıl etiwdi rejelestirgen.
– Bir neshe jıldan berli jeke ózi máwsimlik ustashılıq penen shuǵıllanıp kiyatır edim, – deydi (surdoawdarmashı arqalı) Toxtabay Orınov. Máhállemizdegi hákim járdemshilerinen usı kárxana biz sıyaqlı imkaniyatı sheklengen insanlardı da jumısqa alıwdı rejelestirip atırǵanı haqqında esitip kelgen edim. Berilgen imkaniyattan únemli paydalanıp, búgingi kúnde bul mebel islep shıǵarıw kárxanasında tájiriybemdi arttırıp, óndiris procesine beyimlesiw hám ámeliy kónlikpelerdi qáliplestiriw basqıshlarınan ótpektemen.
Bul jerde mendey tájiriybe arttırıp atırǵanlar kóp hám bizge islew hám dem alıw ushın qolaylı sharayatlar jaratılǵan. Keyin ala usı jerde islep qalıw niyetim bar.
Sonıń menen birge, “Jaslarǵa sheriklik” baǵdarlaması arqalı kimgedur kiyim-kenshek alıp berilgen bolsa, kimgedur oqıw qárejetleri qaplap berildi. Bul – mámlekettiń “hesh kim mehir hám itibardan shette qalmaydı” degen principiniń ámeliy kórinisi bolıp esaplanadı.
Juwmaqlap aytqanda, Qaraqalpaqstanda bolıp atırǵan processler – sistemanıń islew mexanizmi ózgergeninen dárek beredi. Endi kámbaǵallıqqa qarsı gúresiw tek ǵana napaqa tarqatıw menen emes, al adamlardı isbilermen etiw, kásipke úyretiw hám eń áhmietlisi – olarda erteńgi kúnge isenim oyatıw arqalı ámelge asırılmaqta. Tórtkúldegi jetim balalarǵa berilgen úyler yamasa shetki awıldaǵı jańa tigiw cexı – bul Jańa Ózbekstannıń sociallıq siyasatı qaǵazda emes, ámelde ekeniniń ayqın dálili.
Ǵayrat ATAJANOV.
