Qaraqalpaqstan Respublikasında densawlıqtı saqlaw sistemasın modernizaciyalaw hám xalıqqa zamanagóy medicinalıq xızmetlerdi usınıw boyınsha sońǵı jılları keń kólemli jumıslar ámelge asırılmaqta. Bul reformalar tek ǵana medicina mákemeleriniń infrastrukturasın bekkemlew emes, al medicinalıq xızmetlerdiń sapasın arttırıw, zamanagóy texnologiyalardı engiziw, kadrlar potencialın kúsheytiw hám xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıwǵa da qaratılǵan.
2017-2025-jıllar dawamında “Bir qádem” principi tiykarında 76 shańaraqlıq shıpakerlik punkti, 89 shańaraqlıq poliklinika hám 87 máhálle medicina punkti shólkemlestirildi. Sonıń menen birge, respublikalıq qánigelestirilgen oraylardıń aymaqlıq filiallarında 150 túrdegi jańa texnologiyalar engizildi. Máselen, 2025-jıl dawamında endoprotezlewdiń 306, laparoskoplıq xirurgiyanıń 1706, koronarografiyanıń 486 hám júrekte arteriya koronar shuntlawdıń 314 ámeliyatı usı jerde ótkerildi. Nátiyjede aldın Tashkent yamasa sırt elge barıwǵa májbúr bolǵan 4500 nawqas óz aymaǵında joqarı texnologiyalıq járdem alıw imkaniyatına ie boldı.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2022-jıl 7-iyuldegi “Qaraqalpaqstan Respublikasında 2022-2024-jıllarda xalıqtıń salamatlıǵın qorǵawdı bunnan bılay da kúsheytiw haqqında”ǵı qararı tiykarında Nókis qalasındaǵı Respublikalıq qıstawlı medicinalıq járdem ilimiy orayı Qaraqalpaqstan filialınıń jańa imaratı bul aymaqta “nolden” qurılǵan birinshi kóp tarmaqlı emlewxana esaplanadı. Bul orayda qıstawlı qabıllaw-diagnostika, reanimaciya, xirurgiya, neyroxirurgiya, travmatologiya, kardiologiya, ginekologiya, pediatriya, laboratoriya hám ámeliyat bólimleri jaylasqan. Nawqaslardı keselliktiń awırlıǵına qarap saylap alıw ushın triaj sisteması engizilgen, zamanagóy angiografiya hám multispiral kompyuter tomografiya úskeneleri arqalı diagnostika tez hám anıq ámelge asırılmaqta. Mısal ushın, júrek-qan tamır kesellikleri menen múrájat etken nawqaslar endi ápiwayı tekseriwler menen sheklenbeydi, olardıń kóplegen quramalı operaciyaları usı jerde ámeliyatqa engizilmekte.
Tez medicinalıq járdem sistemasın bunnan bılay da jetilistiriw maqsetinde 944 medicina brigadası shólkemlestirildi. Shańaraqlıq shıpakerdiń 40 procent júklemesi orta medicina xızmetkerleri tárepinen orınlanadı, belgili bir kesellikler boyınsha dáwirlik profilaktikalıq tekseriwler hám medicinalıq skrining tekseriwleri ámelge asırılmaqta. Tórtkúl, Qońırat hám Shımbay rayonlarında qospa jaraqatlar hám ótkir qan-tamır kesellikleri orayları shólkemlestirilgen bolıp, bul oraylarda jılına 8515 nawqasqa qıstawlı hám qánigeli járdem kórsetilmekte.
Zamanagóy sanlı texnologiyalar da keńnen engizilmekte. Respublikadaǵı 224 mákemede “Elektron poliklinika” hám “Elektron emlewxana” sistemaları iske qosıldı. “Birden-bir medicina sisteması” arqalı nawqaslar shańaraqlıq shıpakerlerge biriktiriledi, onlayn qabıllawǵa jazılıw, patronaj hám profilaktikalıq tekseriwler ámelge asırıladı. Sonday-aq, medicinalıq maǵlıwmatlardı tallaw hám qayta baylanısıw imkaniyatları da támiyinlendi.
Analar hám balalar salamatlıǵı tarawına da ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Respublikada 6 jasar balalar arasında viruslı gepatit “A”ǵa qarsı biypul shanshıw shólkemlestirildi. Sonday-aq, Nókis qalasında balalar medicina klasteriniń qurılısı rejelestirilgen hám Birlesken Arab Ámirlikleri tárepinen qarjılandırılıp atırǵan emlewxananıń qurılısı juwmaqlanbaqta. Perinatal oraylar hám tuwıw kompleksleri zamanagóy úskeneler menen támiyinlengeni bolsa analar hám balalar ushın barlıq qolaylıqlardı jaratadı.
Jeke menshik sektor da densawlıqtı saqlaw sistemasında belsene qatnaspaqta. Respublikada 382 jeke menshik medicina mákemesi jumıs alıp barmaqta, olardıń arasında 340 ambulatoriya hám 42 stacionar mákemeler bar. 2025-jılı 24 jeke menshik klinika ashıldı. Sonday-aq, ayırım jeke menshik klinikalarda xirurgiyalıq xızmet jolǵa qoyılǵan hám medicinalıq qamsızlandırıw tiykarında xızmet kórsetiw baslanǵan.
Xalıqaralıq birge islesiw de izbe-iz rawajlanbaqta. Hindstannıń Sharda Hospital klinikası menen memorandumǵa qol qoyıldı, Qubla Koreyanıń Acryl AI kompaniyası menen sanlastırıw joybarları dodalandı. Sonday-aq, Qıtaydıń “Future Smile” fondı hám Kuveyttiń “HOPE” shólkeminiń járdeminde bir qatar gumanitarlıq akciyalar ótkerildi, júzlegen balalar hám jergilikli xalıqqa biypul medicinalıq járdem kórsetildi.
Bir sóz benen aytqanda, Qaraqalpaqstan Respublikasında densawlıqtı saqlaw tarawında ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalar medicinalıq xızmetlerdiń sapasın arttırıw, xalıqqa medicinalıq járdemdi jáne de jaqınlastırıw, zamanagóy texnologiyalardı engiziw hám xalıqaralıq standartlarǵa muwapıq sistemanı jaratıwǵa qaratılǵan. Bul reformalar xalıqtıń salamatlıǵı hám abadanlıǵın támiyinlewde úlken áhmietke ie bolmaqta.
Gúlzar DJUMAGULOVA,
Qaraqalpaqstan Respublikası Densawlıqtı saqlaw ministrligi Baspasóz xızmeti bas qánigesi.
