Qaraqalpaqstan búgin bay mádeniy miyrası hám zamanagóy rawajlanıw úylesken aymaq sıpatında jedel rawajlanbaqta. Bul jerde ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalar tek ǵana ekonomikalıq ósiwdi támiyinlep qoymastan, al xalıqtıń abadanlıǵın arttırıwǵa da xızmet etpekte.
Keyingi jılları aymaqtı rawajlandırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Atap aytqanda, 2017-jıldan berli Qaraqalpaqstan Respublikası boyınsha onlaǵan párman hám qararlar qabıl etilip, búgingi kúnde olardıń áhmietli bólegi izbe-iz ámelge asırılmaqta. Mámleketlik baǵdarlamalar sheńberinde belgilep berilgen wazıypalar aymaq ekonomikasın jańa basqıshqa alıp shıǵıwǵa qaratılǵan.
Atap aytqanda, Qaraqalpaqstan Respublikasın 2026-jılda sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıw baǵdarlamasına muwapıq, jalpı aymaqlıq ónimdi 8,1 procentke, sanaat óndirisin 8 procentke arttırıw rejelestirilgen.
Aymaqta jaratılıp atırǵan imkaniyatlardan nátiyjeli paydalanıp atırǵan isbilermenler, ásirese, jaslardıń jetiskenlikleri ayrıqsha itibarǵa ılayıq. Nókis rayonı Shortanbay elatlı punktindegi isbilermen Sherzod Niyozimbetov buǵan ayqın mısal. Ol 2018-jılı 7 gektar jerde keptirilgen pomidor jetistiriwden jumıs baslaǵan bolsa, búgingi kúnde 180 gektar maydanda jetistirilgen ónimlerdi óz brendi astında Italiya hám Franciyaǵa eksport etpekte. Dáslepki jumısın 15-20 jumısshı menen baslaǵan isbilermen házirgi waqıtta 200 den aslam xalıqtı jumıs penen támiyinlep, jıllıq 700 mıń AQSh dollarına shamalas dáramat almaqta. Keleshekte konserva islep shıǵarıw kárxanasın qurıwdı rejelestirgen.
Jaslardıń ilim hám innovaciya tarawındaǵı belsendiligi de maqtawǵa ılayıq. Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti studenti Indira Satniyazova 2023-2025-jıllarda matematika boyınsha respublikalıq hám xalıqaralıq olimpiadalarda joqarı nátiyjelerge eristi. Ol “Milliy sertifikat” imtixanında joqarı ball toplap, “Siberian Math Competition” jarısında komandalıq hám jeke tártipte gúmis medalların qolǵa kirgizdi.
Studenttiń “Parabolikalıq teńlemeler ushın kompakt ayırmalı sxemalar,” “Sızıqlı integrallardı Simpson usılı arqalı sheshiw algoritmi” hám “Grant KarSU programması maǵlıwmatlar bazası” sıyaqlı ilimiy jumısları xalıqaralıq dárejede intellektual múlk sıpatında dizimnen ótkerilgen.
– Jańa Ózbekstan jasları búgin kóplegen shıńlardı ielemekte. Bunıń ushın barlıq sharayat jaratılǵan. Endi bolsa bul imkaniyatlardan nátiyjeli paydalanıw óz qolımızda, – deydi Zulfiya atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatı Indira Satniyazova.
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń studenti Kumushoy Qızılbaeva da ekologiyalıq hám sociallıq joybarlarda belsene qatnaspaqta. Ol grant joybarları tańlawında plastikalıq shıǵındılardı qayta islewge qaratılǵan “EcoKey” joybarı menen qatnasıp, “Eń jaqsı platforma” baǵdarı boyınsha jeńimpazlıqtı qolǵa kirgizdi hám 45 million sum sıylıq penen sıylıqlandı. Sonday-aq, “Ashıq-aydınlıq hám ádillik” joybarı sheńberinde 3 mıń AQSh dolları muǵdarında grant iesi boldı.
Awıl xojalıǵında erisilip atırǵan jetiskenliklerde fermer hayal-qızlardıń úlesi de úlken. Beruniy rayonında jumıs alıp barıp atırǵan fermer Venera Ibragimova 85 gektar maydanda paxta hám ǵálle jetistiriw menen birge intensiv baǵ jaratqan. Ol birinshi márte texnika basqarıwda qıyınshılıqqa dus kelgen edi. Búgin zamanagóy awıl xojalıǵı texnikaların biymálel basqarmaqta.
Fermer gektarınan paxta hám ǵálleden joqarı ónim almaqta. Baǵında bolsa alma, erik, almurt hám ánar jetistirilmekte. Sonday-aq, 8 gektardan aslam maydanda ǵarbız jetistirip, máwsimlik joqarı dáramatqa erispekte.
Juwmaq ornında aytıw múmkin, Qaraqalpaqstanda ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalar, isbilermenlik hám innovaciyalardı qollap-quwatlaw, jaslardıń potencialın júzege shıǵarıwǵa qaratılǵan háreketler aymaqtıń turaqlı rawajlanıwın támiyinlemekte. Bul bolsa Qaraqalpaqstannıń tek búgini emes, al keleshegi de jarqın ekeninen dárek beredi.
Fotima ABDURAIMOVA.
