ol, bárinen burın, perzent, hayal hám bolajaq ana ekenin umıtpayıq!

Nazattıń balalıǵı ádewir awır ótti. Ol tórtinshi klassta oqıp atırǵan waqıtlarında-aq anası menen atızǵa shıǵıp, úlkenler qatarında shúdigarlaw, paxtanı orıw, paxta teriw sıyaqlı jumıslar menen shuǵıllandı. Keyin ala tórt-bes bas sıyırdı sawatuǵın, sútten qatıq jibitetuǵın hám onı dúkanǵa alıp shıǵıp satatuǵın boldı. Qullası, fizikalıq miynet náresteliginen-aq onıń turaqlı joldasına aylandı.

Mektepti pitkergen jılı bolsa Shokir ismli jigitke turmısqa shıqtı. Biraq kelin bolıp túsken shańaraǵınan mehir tappadı, qádir kórmedi. Sebebi kúew shańaraqta jalǵız ul edi. Balalıǵında jaqsı tárbiya kórmegenlikten be yamasa erke bolıp óskenlikten be, óz bilgeninen qalmaytuǵın, ishkilikke meyil bolǵan ashıwshaq edi.

Kúewiniń qısımları kúsheygen soń, Nazokat ózi tuwılıp ósken úyge jılap bardı.

– Apajan, – dedi zar-zar qaqsap, – kúewińiz más bolsa, ózin basqara almay qaladı. Meni bolsa ayawsız sabaydı… Boldı, boldı, endi onıń menen birge turmayman.

– YAk, onday etpe, qızım, – dedi anası áste túsindirip. – Shańaraq turmısında úlken-kishi jánjeller, hár qıylı jánjeller bolıp turadı. Erli-zayıplı olarǵa shıdawı, sabır-taqatlı bolıwı kerek. Bolmasa aqıbeti jaqsılıq penen tamam bolmaydı. Máselen, sen ajırassań, shańaraǵımızdıń abırayına daq túsireseń. Ákeń, qarındaslarıń hám men el arasında masqara bolıp, adamlardıń aldında bas kótere almay qalamız…

Náziypa ata-anası hám tuwısqanlarınıń júzin jerge basıwdan qorıqtı. Shańaraqlıq turmıstı hámme nársege shıdaw, dep tusindi. Waqtı-sáti jetip, kúewim aqılǵa keledi, hámmesi izine tusip ketedi, dep úmit etti. Izbe-iz úsh perzent kórgeninde, buǵan isenimi jáne de arttı.

Kúewi onı sógiw hám sabawdı dawam ete berdi. Onıń ústine anası Zumrad apa da onıń tárepin alıp, kelinin ayıplaytuǵın ádetti shıǵardı.

Bir kúni keshte Shákir úyge jáne más halda keldi de, hesh nárse aytpay, jánjel shıǵarıp, hayalın sóge basladı. Aqırında gaz plita ústinde turǵan suw tolı sháynek penen onıń basına urdı. Nazokat kúshli soqqıǵa shıdam bere almadı, esinen ayrılıp, jerge uzınına jattı.

Shawqım-súrennen oyanıp ketken 15 jasar úlken balası Shuhrat juwırıp asxanaǵa kirdi. Anası jerde jatqanın kórip, ákesinen soradı:

– Ata, apama ne boldı?

– Hesh nárse. Bar joǵal, bólmeńe kir! – dep baqırdı Shokir.

Ol sonday dep Nazattı súyrep, malxanaǵa aparıp tasladı. Arazlap qalǵan ul atası uyıqlaǵansha ornınan qozǵalmadı. Soń anasınıń qasına barıp, betindegi qandı sıpırdı, shashların dúzetti. Ózine kelgende, onı eplep úyge alıp kirdi…

Tayaqtan kózleri kógerip, tula boyı momat bolıp ketken Nazokat erteńine hesh nárse bolmaǵanday taǵı úy jumısların islewge kiristi.

Aradan kóp ótpey, jáne bayaǵı jaǵday tákirarlandı. Suwıq túnde “miymanlıqtan” más bolıp qaytqan Shokir Nazattı qattı sabap tasladı. Bul da jetpegendey, onı hám balaların úyden quwıp shıǵardı.

Nazokat kishkene qızın kóterip, eki ulın jeteklep ákesinin uyine ketti. Jolda baratırıp, anası báribir qaytarıp jiberetuǵının oylap, inisiniń úyine qaray burıldı. Onıń dárwazasın qaqtı da, jerge jıǵıldı.

Erteńine anası menen qarındası onı kóriwge keldi. “Duqtırǵa alıp barayıq!” desip edi, kelisim bermedi. Negizinde onıń denesi emes, júregi awıratuǵın edi. Qarındası menen sóylesip atırǵanda jılap bılay dedi:

– Sen turmısqa shıǵıwǵa hesh qashan asıqpa. Bárinen burın ilim al, kásip-óner iesi bol. Shańaraq qurıwdan aldın bolsa, bolajaq ómirlik joldasıńnıń kim ekenin, qanday shańaraqtan hám qanday insan ekenin jaqsılap sorastırıp al. Sonda men jolıqqan báleler seniń basıńa túspeydi.

Tap usı waqıtta bólmege kirip, qızınıń ókinishli sózlerin tosattan esitip qalǵan Sáliyma apa, álleqanday muńayıp, tereń gúrsindi. Keyin áste sıbırlanıp:

– Baxıtsızlıǵıńnıń sebebshisi bolǵan nashar anańnıń gúnasın keshir, qızım…

Kóp ótpey kúshke kelgen Nazokat taǵı úyine qayttı. Biraq qáyin enesi onı kóriwden-aq “Nege keldiń? Aydaǵanda iyt te ketedi goy!” dep baqıra basladı. Shákir bolsa, mısqıllı kúlip, “Bul naysap hesh kimge kerek bolmaǵanı ushın qaytıp kelgen eken, apa,” dedi.

Ashıw kelgende aqıl ketedi degen ras eken. Úzliksiz tan-sógisler, qorlaw hám kemsitiwler jan-táninen ótip ketken Nazokat oǵada qáwipli joldı tańladı. Háwliniń múeshindegi tandırxanaǵa kirdi de, bir qutı dárilerdi awzına salıp, izinen uksus ishti. Azdan keyin júregi janıp, dem alıwı qıyınlastı, áyteuir, alqımına bir nárse tıǵılıp, jerge kuladı…

Ol bir hápteden keyin emlewxanada ózine keldi. Biraq endi burınǵı Nazokat emes edi – kózlerinde ómirge isenim qalmaǵan, kóz qarasları muńlı, júzleri túnergen, denesi shala jan bolıp qalǵan edi.

Aldınǵı kúni ol anasınıń dizesine basın qoyıp uyıqlap qaldı. Bul uyqıda awırıw da, qorqıw da joq, tek házlik bar edi.

Bizińshe, Nazakattıń kıyınshılıqları tek bir hayaldıń emes, aramızdaǵı kóplegen hayallar táǵdirine baylanıslı dárt. Bunı umıtıwǵa hesh birimizdiń haqımız joq!

F. ABDURAIMOVA.