Hayal – gózzallıq hám muhabbat tımsalı. Ol bar jerde mehir bar, payız bar, turaqlılıq bar. Sebebi hayal tek shańaraqtıń tayanıshı emes, al jámiettiń rawajlanıwınıń áhmietli faktorı bolıp esaplanadı. Búgin mámleketimizde hayal-qızlardı qollap-quwatlaw mámleketlik siyasat dárejesine kóterilgen. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoevtiń atap ótkenindey: “Hayal-qızlardıń, atap aytqanda, qız balanıń oqıp, joqarı maǵlıwmatlı bolıwı, kásip-óner ielewi shańaraq baxtı, perzentlerdiń kamalı hám sol tiykarda pútkil jámiettiń rawajlanıwı ushın xızmet etedi.”
Haqıyqatında da, ilimli hayal – aǵartıwshı shańaraq degeni. Aǵartıwshı shańaraq bolsa kúshli mámlekettiń tiykarı. Keyingi jılları mámleketlik basqarıw sistemasında hayal-qızlardıń úlesi biraz artqanı bul baǵdardaǵı ámeliy jumıslardıń nátiyjesi bolıp esaplanadı. Gender teńlik kórsetkishleri boyınsha Ózbekstan dúnyada eń tez rawajlanıp atırǵan mámleketler qatarına kirgeni de itibarǵa ılayıq.
Orınlarda hayal-qızlardıń huqıqları menen máplerin qorǵaw, olardıń jámietlik-siyasiy belsendiligin arttırıw, isbilermenlikke tartıw baǵdarında keń kólemli jumıslar ámelge asırılmaqta. Búgin hayal-qızlar tek ǵana bilimlendiriw hám medicina tarawında emes, al siyasat, ekonomika, sanaat hám innovaciya tarawlarında da belsene qatnaspaqta.
Sonıń ishinde, Qaraqalpaqstanda 1 million 2 mıńnan aslam hayal-qızlar jasaydı. Olardıń 17 procentten aslamı mámleketlik basqarıw tarawında miynet etpekte. Bul sanlar hayal-qızlardıń jámietlik turmıstaǵı ornı barǵan sayın bekkemlenip atırǵanın kórsetedi.
2022-jıl 15-avgustta qabıl etilgen “Mámleketlik joqarı bilimlendiriw mákemeleri magistratura basqıshında bilim alıp atırǵan hayal-qızlardıń tólemli-kontrakt qarjıların tólep beriw ilajları haqqında”ǵı qarar bolsa kóplegen jas hayal-qızlar ushın jańa imkaniyatlar esigin ashtı. Ásirese, turmısqa shıqqannan keyin bilimlendiriwdi dawam ettiriwde qıyınshılıqqa dus kelip atırǵanlar ushın bul qarar áyne paydalı boldı.
Bul jaratılǵan imkaniyattan tolıq paydalanǵan hayal-qızlardan biriniń mısalında ózimdi keltire alaman. Bakalavriattı tólemli-shártnama tiykarında zorǵa pitkergen bolsam, magistratura bólimine oqıwǵa hújjet tapsırıwdıń ózi júdá qıyın edi, men ushın. Sebebi jáne shártnama tiykarında oqıwǵa kiretuǵın bolsam, bilimlendiriwdi dawam ettiriwden waz keshiwge tuwra keletuǵın edi. Bunıń ústine, sol waqıt ishinde Prezidentimizdiń qararı tastıyıqlandı hám men de qorıqpastan hújjetlerimdi tapsırdım. Sebebi ańladım, shártnama tiykarında oqıwǵa qabıl etilsem de, biymálel bilim alıwım múmkin, shártnama qarjıları mámleket tárepinen tólep beriledi. Bul qarar men sıyaqlı qanshadan-qansha hayal-qızlardıń táǵdirin túp-tiykarınan ózgertip jiberdi. Álbette unamlı tárepke.
Ilimli hayal – bul tek jeke jetiskenlik emes. Bul – shańaraqtıń bekkemligi, perzentlerdiń tárbiyası hám jámiettiń keleshegi degeni. Búgin hayal-qızlarǵa berilip atırǵan imkaniyatlar erteńgi kúnniń rawajlanıwına qaratılǵan áhmietli investiciya bolıp esaplanadı.
Sebebi, hayal baxıtlı bolsa – shańaraq baxıtlı. Shańaraq baxıtlı bolsa – jámiet bekkem. Demek, bilimli hám qollap-quwatlanǵan hayal – millet kelesheginiń eń isenimli tayanıshı.
S.Shamuratova,
Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Baspa isi hám redaktorlıq qánigeligi 2-basqısh magistrantı.