Mámleketimizde milliy qádiriyatlardı qásterlep saqlaw, olardı keleshek áwladqa jetkeriw jáne túrli millet hám xalıqlar arasındaǵı tatıwlıqtı bekkemlew mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri bolıp esaplanadı. Ásirese, báhár máwsimi insan qálbi hám jámietlik turmısta jańalanıw, jaqsılıq hám awızbirshilik ideyaları jáne de kúsheetuǵın dáwir sıpatında ayrıqsha áhmietke ie.

Xalqımız báhárdiń birinshi ayı – marttı bayramlar ayı dep ataydı. Usı jıl mart ayı 8-mart, Nawrız hám Ramazan hayıtı múnásibeti menen hámme ushın haqıyqıy bayramlar ayına aylanbaqta. Sonıń menen birge, tuwısqan qazaq xalqınıń áemgi bayramlarınan biri – “Kórisim kúni” de hár jılı 13-mart sánesinde belgilenedi. Bul bayram tek ǵana máwsim almasıwın emes, al insanlar arasındaǵı qatnasıqlardı tazalaw, miyrim-shápáátti bekkemlew tımsalı sıpatında da qádirlenedi.

Qaraqalpaqstan Respublikası Qazaq milliy-mádeniy orayı mine usınday iygilikli qádiriyatlardı úgit-násiyatlap kiyatırǵan abıraylı shólkemlerden biri bolıp esaplanadı. 1992-jılı shólkemlestirilgen bul oray búgingi kúnde aymaqtaǵı iri milliy-mádeniy oraylardan biri sıpatında jumıs alıp barmaqta. Onıń tiykarǵı maqseti – qazaq xalqınıń tili, mádeniyatı, ádebiyatı hám úrp-ádetlerin saqlaw hám rawajlandırıw, sonday-aq, milletleraralıq doslıq hám awızbirshilikti bekkemlewden ibarat.

Oray tárepinen milliy qádiriyatlardıń ajıralmas bólegi bolǵan bayram hám dástúrlerdi keńnen belgilewge ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Usı jıldıń 13-mart kúni de bul orayda qazaq xalqınıń mazmun-mánisine bay áemgi bayramlarınan biri – “Kórisim kúni” keńnen belgilendi.

– “Kórisim kúni” ázelden xalqımız turmısında áhmietli orın ieleydi, – deydi Qaraqalpaqstan Respublikası Qazaq milliy-mádeniy orayınıń baslıǵı Asqar Umbetayev. – Tariyxıy dáreklerge bola, qazaq xalqı ázelden kóshpeli turmıs tárizin keshirgen hám olar ushın qıs máwsimi eń awır dáwir esaplanǵan. Báhár kelip, tábiyat oyana baslaǵan máhálde, yaǵnıy mart ayınıń 13-sánesinen keyin jańa ómir basqıshı baslanǵanı tán alınǵan. Bul kún “qıs toqsanınıń juwmaǵı,” “jańa máwsim baslanıwı” sıpatında belgilenip, adamlar bir-biri menen qushaqlasıp kórisken, jaqsı tilekler bildirgen.

Bul bayram, bárinen burın, báhár máwsiminiń kirip keliwi hám tábiyattıń jańalanıwı menen baylanıslı. Sonıń menen birge, ol jámiette tatıwlıq, awızbirshilik hám keńpeyillikti bekkemlewshi qádiriyatlardı ózinde jámleydi.

Bayramnıń jáne bir áhmietli tárepi – onıń sociallıq tatıwlıqqa xızmet etiwinde. Qısta qıyınshılıqqa ushıraǵan, sharwası nabıt bolǵan shańaraqlarǵa járdem beriw, qayır-saqawat etiw dástúri de áyne usı kúnde keńnen ámelge asırılǵan.

Askar Umbetayevtiń atap ótkenindey, “Kórisim kúni” búgingi kúnde de óz áhmietin joǵaltpaǵan. Ol jaslardı doslıq, húrmet hám keńpeyillik ruwxında tárbiyalawda áhmietli orın ieleydi.

Mámleketimizde milliy qádiriyatlarǵa qaratılıp atırǵan itibar, ásirese, ámeliy jumıslarda ayqın kózge taslanbaqta. Bul baǵdarda Konstituciyamızda belgilep qoyılǵan normalar úlken áhmietke ie. Atap aytqanda, Tiykarǵı nızamımızdıń 4-statyasında mámleketimiz aymaǵında jasawshı barlıq millet hám xalıqlardıń tilleri, úrp-ádet hám dástúrleri húrmet etiliwi, olardıń rawajlanıwı ushın zárúr sharayatlar jaratılıwı kepillengen.

Usı tiykarda elimizde kóp milletli xalqımız birden-bir shańaraq sıyaqlı tatıw hám awızbirshilikli jasap, túrli tarawlarda belsene qatnaspaqta.

Bunıń ayqın kórinisleriniń biri sıpatında Qaraqalpaqstan Respublikasında jumıs alıp barıp atırǵan milliy-mádeniy oraylardıń jumısın keltiriw múmkin. Búgingi kúnde aymaqtaǵı bes milliy-mádeniy oray ushın zamanagóy úsh qabatlı “Doslıq úyi” ajıratılǵan bolıp, olar mámleket tárepinen qollap-quwatlanbaqta. Oraylardı saqlaw qárejetleri, kommunallıq tólemler hám xızmetkerlerdiń miynet haqısınıń bir bólegi byudjet subsidiyaları arqalı qaplanbaqta.

Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, Qaraqalpaqstanda derlik 300 mıń qazaq milletiniń wákilleri jasaydı. Bul elimizdegi qazaq diasporasınıń derlik 30 procentin quraydı. Olardıń perzentleri ana tilinde bilim alıwı ushın Nókis qalası jáne Qońırat, Xojeli, Taqıyatas, Beruniy, Taxtakópir, Qaraózek, Shomanay hám Moynaq rayonlarındaǵı 150 den aslam mekteplerde 20 mıńnan aslam oqıwshı qazaq tilinde bilim almaqta.

Sonıń menen birge, qánige kadrlar tayarlaw sisteması da izbe-iz jolǵa qoyılǵan. Nókis qalasındaǵı joqarı bilimlendiriw mákemelerinde qazaq tili hám ádebiyatı baǵdarında kadrlar tayarlanıp, hár jılı júzlegen jas qánigeler jumıs baslamaqta.

Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, Qazaq milliy-mádeniy orayı tárepinen 2025-jıl dawamında 37 túrli ilaj shólkemlestirilgen bolıp, olarda derlik 5 mıń qatnasıwshı qamtıp alınǵan. Forumlar, festivallar, seminarlar hám konferenciyalar arqalı milletleraralıq tatıwlıq hám keńpeyillik ideyaları keńnen úgit-násiyatlanbaqta.

Juwmaqlap aytqanda, Nawrız qarsańında Qaraqalpaqstandaǵı qazaq milliy-mádeniy orayında ótkerilip atırǵan bayram ilajları xalıqlar arasındaǵı doslıq hám awızbirshilikti bekkemlewge xızmet etpekte. “Kórisim kúni” sıyaqlı milliy dástúrler tek ǵana bir xalıqtıń mádeniy miyrası emes, al pútkil jámiette awızbirshilik, keńpeyillik hám adamgershilik qádiriyatların bekkemlewshi áhmietli faktor bolıp esaplanadı. Bunday qádiriyatlardı qásterlep saqlaw, olardı keńnen úgit-násiyatlaw hám keleshek áwladqa jetkeriw bolsa bárshemizdiń ulıwma wazıypamız bolıp esaplanadı.

Ǵayrat OTAJANOV.