Bayram aldınan Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Ǵalaba xabar quralları hám ǵalaba kommunikaciyalar kafedrasınıń docenti, filologiya ilimleriniń kandidatı Ziyoda QOJÍQBAEVA menen ustaz-shákirtlik dástúrleri, búgingi jaslardıń izlenisleri hám zamanagóy jurnalistika bilimlendiriwiniń ózine tán sırları haqqında sáwbetlestik.

Sheber pedagog tek ǵana studentlerge teoriyalıq bilim berip qoymastan, al ol “Jas jurnalistler” klubı arqalı jigit-qızlardı haqıyqıy dóretiwshilik ortalıqqa alıp kirip, keleshek taraw ielerin kamalǵa keltirip atırǵan jankúer ustaz bolıp esaplanadı.

– Ziyoda apa, ómirińizdi áyne bolajaq jurnalistlerge sabaq beriw, olardı kásipke tayarlawday juwapkershilikli wazıypaǵa baǵıshlawıńızǵa ne túrtki boldı?

– Balalıǵımnan kitap dúnyası menen tanıs bolıp óstim. Sóz sıyqırı hám baspasózdiń jámietlik turmıstaǵı ornı meni bárqulla ózine tartatuǵın edi. Uaqıt ótip, jurnalistika – sociallıq mashqalalardı isenimli kóterip shıǵatuǵın, adamlardıń dárti menen quwanıshına sherik bolatuǵın hám haqıyqattı qalıs jetkeretuǵın oǵada maqtanıshlı taraw ekenin túsindim. Bunday qúdiretli maydanǵa qádem qoyıp atırǵan jaslarǵa durıs baǵdar beriw, olardıń qálbinde kásiplik juwapkershilik hám sadıqlıq sezimin qáliplestiriw – ullı baxıt. Sol sebepli, ózimniń ilimiy hám pedagogikalıq jumısımdı áyne bolajaq jurnalistlerge sabaq beriwge baǵıshladım hám bul tańlawdan hesh ókinbeymen.

– Búgingi zaman oqıwshısına bilim beriwdiń júgi hám juwapkershiligi ayrıqsha. Sabaq procesinde qaysı táreplerge kóbirek itibar beresiz?

– Meniń tiykarǵı principim – teoriya hám ámeliyattıń únlesligi bolıp esaplanadı. Búgingi student tek sabaqlıqtaǵı qaǵıydalar menen sheklenip qalmawı kerek. Ol joqarı oqıw ornınıń bosaǵasında-aq intervyu alıw, maqala jazıw, málimlemeni saylap alıw hám tereń tallaw kónlikpelerin puqta ielewi shárt. Bunnan tısqarı, zamanagóy jurnalist media mákanındaǵı jedellikti támiyinlew ushın sanlı texnologiyalar, multimedia quralları hám sociallıq tarmaqlar menen islesiwdi jetik biliwi zárúr.

– Jańa áwlad, yaǵnıy búgingi kreativ jaslar menen til tabısıw, olardı dóretiwshilikke baǵdarlaw ańsat ótip atır ma?

– Jaslar menen islesiw turaqlı izleniwdi talap etedi. Búgingi áwlad júdá sınshıl, jańalıqqa qushtar hám ózine tán pikirleydi. Olardı belgili bir qálipke salıp bolmaydı. Sonlıqtan, hár bir studenttiń ishki potencialın óz waqtında anıqlap, olarǵa individual qatnasta bolıwǵa háreket etemen. Men olardı erkin pikirlewge, óziniń erkin poziciyasına ie bolıwǵa shaqıraman.

– Shákirtlerińizdiń jetiskenlikleri haqqında sóz etkende, qaysı táreplerdi ayrıqsha maqtanısh penen tilge alasız?

– Quwanıshlı tárepi sonda, kóplegen studentlerimiz respublikalıq hám xalıqaralıq kólemdegi dóretiwshilik tańlawlarda sıylı orınlardı ielep kelmekte. Búgin olardıń kópshiligi jergilikli hám oraylıq ǵalaba xabar qurallarında, jetekshi internet basılımlarında belsene miynet etpekte.

Atap aytqanda, shákirtlerimnen Zulfiya atındaǵı Mámleketlik sıylıqtıń laureatı Aysholpan Orazımbetova jaqında PhD doktorlıq dissertaciyasın tabıslı jaqladı. Sonday-aq, Prezident stipendiyasınıń iesi bolǵan Gúljahon Seytnazarova da ilimiy jumısın qorǵap, búgin biz benen bir kafedrada jumıs alıp barmaqta. Álbette, shákirttiń jetiskenligi – ustazdıń baxtı hám miynetiniń eń joqarı jemisi.

– Sizińshe, búgingi jedel dáwir jurnalisti ushın eń áhmietli bolǵan pazıyletler nelerden ibarat?

– Bárinen burın – kásiplik hadallıq hám joqarı juwapkershilik. Jurnalist hár bir sózi, berip atırǵan hár bir málimlemesi ushın jámiet aldında juwapker. Waqıyalardı qalıs sáwlelendiriw, faktlerge súeniw, turaqlı túrde óz ústinde islew hám bilimdi jańalap barıw zárúr. Bulardan tısqarı, jurnalisttiń qálbinde adamgershilik hám empatiya bolıwı kerek, bolmasa ol jazǵan material oqıwshınıń júregine jetip barmaydı.

– Universitet janında shólkemlestirilgen “Jas jurnalistler” klubınıń jumısı hám erisip atırǵan nátiyjeleri haqqında da toqtap ótseńiz?

– Bul klub Ózbekstan Jurnalistler awqamı Qaraqalpaqstan bólimi menen birgelikte úsh jıldan berli jumıs alıp barmaqta. Usı jıldıń ózinde dóretiwshilik baǵdarında 4 toplam basıp shıǵardıq. Seminar jumıslarımızdıń juwmaǵı sıpatında Mahmudxoja Behbudiy dóretiwshiligine baǵıshlanǵan publicistikalıq toplamımız AQShtıń onlayn basılımı tárepinen ózbek tilinde basıp shıǵarıldı. Endi bul toplam internet arqalı pútkil dúnyada oqılmaqta.

“Renessans dóretiwshileri” toplamı arqalı bolsa elimizdiń barlıq wálayatlarındaǵı talantlılardı qamtıp alıwǵa eristik. Avtorlıq kitaplar hám dóretiwshilik toplamlardı basıp shıǵarıwda bizge “MY BEE” oqıw-metodikalıq baspası jaqınnan járdem berdi.

Klubımız aǵzaları mámleket kólemindegi poeziya, proza hám súwretlew tańlawlarında belsene qatnasıp kelmekte. Olardıń arasında Áliysher Nawayı hám Ibrayım YUsupov atındaǵı mámleketlik stipendiyalardıń ieleri bar. Jaqında ǵana 4-basqısh studentimiz, úmitli dóretiwshi Gúlayım Quanıshbaevanıń gezektegi kitabı basıp shıǵarıldı hám ustaz-shákirtler arasında keńnen prezentaciyasın ótkerdik.

Bul dógerek biz ushın tek ǵana shınıǵıw maydanı emes, al haqıyqıy sheberlik mektebi bolıp esaplanadı. Bul jerde qábiletli jaslar menen dástúriy baspasóz sırlarınan baslap, zamanagóy internet jurnalistika, reportaj, anons hám intervyu tayarlaw texnikasın tereń úyrenemiz. Eń áhmietlisi, studentlerdiń dáslepki dóretiwshilik ónimleri baspasózde basıp shıǵarılıwına járdemlesemiz.

Pursattan paydalanıp, maǵan aq-qaradan tanıǵan, usı maqtanıshlı jolda shıraq bolǵan ustazlarım – marhum Kamol Mambetov hám Keńesbay Allambergenov, sonıń menen birge, bárqulla pikirles bolıp kiyatırǵan professor Malika Jumamuratovalarǵa sheksiz minnetdarshılıq bildiremen. Olar baslaǵan iygilikli hám juwapkershilikli joldı múnásip dawam ettiriw – ullı maqsetim.

Juwmaq ornında Jurnalistika tarawınıń keleshegi hám onıń professional statusın saqlap qalıwda Ziyada Qojıqbaeva sıyaqlı pidayı ustazlardıń xızmeti sheksiz. Olardıń bay tájiriybesi, kásibine bolǵan sheksiz sadıqlıǵı keleshekte milliy baspasózimizdiń abırayın jáne de arttıratuǵın maman kadrlardı jetilistiriwde bekkem tiykar bolıp xızmet etedi.

Sáwbetlesken: F.ABDURAIMOVA.