Elimizde báhár nápesi gezbekte. Erte tańdaǵı taza hawa, ıǵal jer iyisi hám jańalanıw keypiyatı insan qálbine jıllılıq baǵıshlaydı. Mine usınday payızlı kúnlerde máhállelerde súmelek qaynaydı, adamlar bir dasturxan átirapında jámlenedi.
Tórtkúl rayonı Shoraxan mákan puqaralar jıyınınıń Ziyakar máhállesinde jasawshı Ayshaxan da jaqsı niet penen súmelek basladı. Puxta ósirilgen biyday nálleri úlken qazanga salınıp, ot qushaǵında qaynay basladı. Kóp ótpey shiyrin iyis pútkil awılǵa taraldı. Bul iyis tap hámmeni bir noqatqa shaqırıp atırǵanday edi.
Haqıyqatında da, awılda bir úyde qazan qaynasa, qońsı-qobalar biyparıq qalmaydı. Kóp ótpey abısınlar, jeńgeyler, quda-qudaǵaylar dos qazan átirapına jıynaldı. Jaslar otın úydi, shay tasıdı, dógerekke zawıq qostı. Ápiwayı ǵana baslanǵan súmelek misli úlken seyilge aylandı.
Máhálleniń kekse hám duwagóy anası Ráno apa da dógerekke alıp kelindi. Anaxannıń qosılıwı menen ortalıq jáne de janlandı. Onıń hár bir sózi turmıs sabaǵı, hár bir esteligi ótmish haqqında gúrriń edi. Sózler qosıqqa jalǵandı, qosıqlar jańladı, kúlkiler hawaǵa kóterildi.
Ásirese, Muhabbat apanıń shireli hawazı hámmeni lal etti. Ol toylarda yar-yar aytıp, neshshe-neshshe qızlardı góshenge shıǵarǵan. Oǵan mikrofon da, dawıs kúsheytkish te kerek emes – dawısı onısız da jeti máhállege jetedi. Qádiriyatlardı jırlaǵan qosıqlar dáwirdi jáne de payızlı etti.
– Qanday tatıw kúnlerde jasap atırmız, – dedi Ráno ana kózlerinde shúkirshilik jasları menen. – Ata-babalarımız awır jıllardı basınan ótkergen. Bir tislem nanǵa zar bolǵan, kiyimi jupını, pilik jaqtısında otırǵan dáwirler de bolǵan. Búgin bolsa hár bir shańaraqta keminde bir perzent oqıp atır, izlenbekte, hátteki sırt ellerde bilim almaqta. Bul jemislerdi qádirlew kerek.
Haqıyqatında da, bul pikirlerdi Ayshaxan mısalında ayqın kóriw múmkin. Ol ápiwayı miyirbiyke. Otız bes jıldan berli miyirbiyke sıpatında miynet etip, awıl xalqınıń dártine dárman bolıp kelmekte. Kelin bolıp túsken jıllarında awılda gaz de, svet te joq edi. Oshaqta awqat pisirgen, japtan suw tasıǵan, ılay keship, qıyın sharayatlarda islegen kúnleri ele yadında.
Búgin bolsa sharayatlar ózgergen. Perzentleri óz jolın tapqan. Kishi ulı Lochinbek Nuraddinov Samarqand mámleketlik medicina universitetinde mámleketlik grant tiykarında bilim almaqta. Ol anasına háwes etip usı kásipti tańlaǵan. Qızı Munisaxan da Transport universitetin grant tiykarında tamamladı. Ápiwayı awıl hayalı ushın bul úlken baxıt.
– Anam: “Biziń shańaraǵımızdan da shıpaker shıǵar ma eken?”-dep árman etetuǵın edi, – deydi Ayshaxan. – Endi bul árman orınlanbaqta.
Súmelekti mehir menen qazıp atırǵan Záwre apanıń da nietleri ullı. Ol ul-qızların tolıq kamalǵa keltirgen. Ásirese, qızı Gúlxumardıń ana kásibi – tigiwshilikti tańlap, onı dawam ettirip atırǵanınan kewli tolı. Sebebi ananıń kásibi qızında dawam etpekte.
Pensiyada bolsa da, 23-mektepte muǵallimshilik jumısın dawam ettirip atırǵan Aqıljan Qwchqorova qızıqlı áńgimeleri menen dógerekke ózgeshe payız baǵıshladı. Ustazlıqtıń abzallıǵı sonda, dógerektiń yarımı onıń shákirtleri edi. Biri ketse, biri kelip sálem-álik etip ketetuǵın edi. Qaptal qońsı esaplanǵan Gúlandamnıń qolı shiyrinligin máhálle jaqsı biledi. Sol sebepli toy yamasa mereke onıń qatnasıwısız ótpeydi. Bul jerde de ol qazannıń qulaǵın bekkem uslaǵan edi.
Awıl adamlarınıń minezi sonday: bir shańaraqta toy yamasa mereke bolsa, hámme iyin tutadı. Bul milliy qádiriyatlarımız hám miyrim-shápáátimizdiń dawamlılıǵınıń ayqın belgisi bolıp esaplanadı.
Bir ǵana súmelek bánesinde pútkil máhálleniń Ayshaxan hám Dáwletyar shańaraǵında jıynalıwı da áne usı awızbirshilik, adamgershilik hám miyrim-shápáát tımsalı.
Súmelek qaynadı, báhár jaqınlastı.
Fatima ABDURAIMOVA.
